Bab 7 kelas XII Budaya Wewaler

           Wewaler padha karo gugon tuhon. Gugon tuhon saka tembung gugu (pracaya marang kadhaningliyan) lan tuhu (nyata, temen). Gugon tuhon yaiku ngandel marang prakara sing dianggep duwe kadayan ngungkuli kodrat, mangka sanyatane ora. Gugon tuhon ing madyaning masarakat Jawa diarani pepali utawa larangan. Gugon tuhon kalebu kepercayaan tansah duwe rasa sumelang menawa ora bisa nyembadani prakara sing dianggep mbebayani iku.


Gugon tuhon 

1. Gugon tuhon salugu yaiku bocah utawa wong sing dadi mangsane Bathara Kala miturut dongeng yaiku bocah sukreta.
2. Gugon tuhon wasita sinandi yaiku kalebu pitutur sing ora kalairake kanthi melok. Akeh nggunakake tembung boten ilok utawa ora ilok sing sejatine ngemu teges ora becik.
3. Gugon tuhon kalebu wewaler yaiku wewaler saka leluhur utawa wong sing dadi cikal bakal amarga nindakake sawijining bab, banjur wewaler kanggo anak putu supaya ora melu nindakake.

 Budaya Jawa kaperang dadi loro arupa pituduh lan wewaler. Kabeh ngandhut 6 perkara yaiku Ketuhanan Yang Maha Esa, rohani, kamanungsan, kabangsan, kulawarga, lan kadonyan.

Pituduh

1. Pituduh magepokan karo Gusti Kang Maha Wisesa
2. Pituduh kang magepokan karo rohani
3. Pituduh magepokan karo kamanungsan
4. Pituduh kang magepokan kang kabangsan
5. Pituduh kang magepokan kang kulawarga
6. Pituduh kang magepokan kang kadonyan

Wewaler

1. Wewaler kang magepokan karo Gusti Kang Murbeng Urip
2. Wewaler kang magepokan karo rohani
3. Wewaler kang magepokan karo kamanungsan
4. Wewaler kang magepokan kang kabangsan
5. Wewaler kang magepokan kang kulawarga
6. Wewaler kang magepokan kang kadonyan

Sumber : Gegaran Nyinau Basa Jawa 3 Kelas XII SMA/SMK/MA